یکشنبه, نوامبر 8, 2026

حضرت امام مهدی و مسیح موعود علیه الصلوة والسلام با بیان جایگاه سنت و حدیث حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله و سلم می­فرمایند

’’دومین وسیله­ای که به مسلمانان برای هدایت و رهنمایی داده شده، سنت است. یعنی کارهای عملی حضرت محمد صلی الله علیه و سلم که ایشان برای شرح فرامین قرآن شریف انجام دادند. مثلاً در قرآن کریم، ظاهراً تعداد رکعت­های نمازهای پنجگانه مشخص نیست که در نماز صبح چند رکعت است و در نمازهای دیگر چه تعداد؛ اما سنت همة آنها را بازگو می­کند. مبادا اشتباه تصور شود که سنت و حدیث یک چیز است. اینها یکی نیستند چرا که احادیث پس از صد الی صد و پنجاه سال جمع­آوری شدند اما سنت  همزمان با قرآن وجود داشت. بر مسلمانان پس از قرآن شریف، سنت، لطف و منّت دارد. وظیفة خدا و پیامبر فقط این دو امر بود که با نازل کردنِ قرآن، مخلوقات را به وسیلة سخنان خود از خواسته­های خویش آگاه سازد و این وظیفة قانون خدا بود و وظیفة پیامبر صلی الله علیه و سلم این بود که با عمل کردن به کلام خدا آن را نشان دهد و به خوبی تفهیم نماید. پس حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و سلم امور گفتنی را در عمل ارائه دادند و با سنت خود یعنی با عمل خویش معضلات و مشکلات و مسایل را حل نمودند. این سخن درستی نیست که بگوییم حل این مسایل منوط به حدیث بود چرا که قبل از وجود حدیث، اسلام روی زمین استوار شده بود. آیا تا آن زمان که احادیث جمع­آوری نشده بود مردم نماز نمی­خواندند یا زکات پرداخت نمی­کردند یا به حج نمی‌رفتند یا از حلال و حرام بی­خبر بودند؟ آری، سومین وسیلة هدایت، حدیث است؛ چون حدیث بسیاری از امور تاریخ اسلام و اخلاق و فقه را به طور مفصل بیان می­کند و این نیز فایده بزرگ حدیث است که حدیث، خادم قرآن و سنت است. به کسانی که ادب قرآن داده نشده است، در اینجا حدیث را داور و قاضی بر قرآن شریف قرار می­دهند چنانکه یهود نسبت به احادیث گفتند. اما ما حدیث را خادم قرآن و خادم سنت قرار می­دهیم و معلوم است که شأن و شکوه و ابهتِ سرور با داشتن خادمان بیشتر، افزایش می‌یابد. قرآن، کلام خداست و سنت فعل پیامبر خدا و حدیث شاهدی برای تایید سنت است. نعوذبالله گفتن این حرف، نادرست است که حدیث بر قرآن قاضی است؛ اگر چیزی بر قرآن می­تواند قاضی و داور باشد، آن خود قرآن است. حدیث در جایگاه ظنّ و گمان قرار دارد و آن هرگز نمی­تواند بر قرآن قاضی باشد. آن فقط به عنوان مدرک تایید کننده است. تمام کار اصلی را قرآن و سنت انجام داده­اند و حدیث تنها شاهدی برای تایید است. حدیث چگونه می­تواند بر قرآن، قاضی باشد، قرآن و سنت از زمانی دارند هدایت می­کنند که نامی از این قاضی مصنوعی وجود نداشت. این سخن را نزنید که حدیث بر قرآن قاضی است بلکه بگویید حدیث شاهدی برای قرآن و سنت است. البته سنت چیزی است که هدف قرآن را روشن و آشکار می­کند و منظور از سنت راهی است که حضرت محمد صلی الله علیه و سلم، اصحاب را در آن قرار داد. سنت، نام سخنانی نیست که صد و پنجاه سال بعد در کتاب­ها نوشته شدند بلکه نام این سخنان، حدیث است. و سنت نام نمونة عملی است که از ابتدا مسلمانان مومن به شکل عمل انجام می­دادند و هزاران مسلمان به پیروی از آن خوانده شدند. آری، اگرچه بیشتر احادیث بر مرتبة ظنّ و گمان است اما به شرط عدم تعارض و تضاد با قرآن و سنت لائق اختیار و تمسک است و تاییدکنندة قرآن و سنت است و بسیاری از مسائل اسلامی در آن ذخیره شده است. پس ندانستن قدر حدیث، گویا قطع کردن عضوی از اسلام است. البته اگر حدیثی، قرآن و سنت را نقض کند یا حدیثی را نقض کند که با قرآن همخوانی دارد و یا مثلاً حدیثی باشد که مخالف صحیح بخاری باشد، آن حدیث قابل قبول نیست چرا که با پذیرفتنش مجبور به رد کردن قرآن و احادیث موافق با قرآن می­شویم. و می­دانم هیچ انسان پرهیزگاری جرأت نخواهد کرد که به حدیثی اعتقاد داشته باشد که با قرآن تطابق ندارد. به هر حال قدر احادیث را بدانید و از آن بهره ببرید چون آنها منسوب به حضرت محمد صلی الله علیه و سلم است و تا زمانی که قرآن و سنت، آنها را نفی نکنند، شما هم آنها را تکذیب نکنید؛ بلکه لازم است به احادیث نبوی چنان عمل کنید که تا زمانی که در تایید کاری حدیثی نداشته باشید هیچ حرکت و سکون و فعل یا ترک فعل نکنید. اما اگر حدیثی باشد که به طور صریح با گفتارهای قرآن شریف مخالف باشد در آن صورت اول سعی کنید که برای تطبیق آن با قرآن راهی بیندیشید، شاید آن تعارض به خاطر برداشت اشتباه خودتان باشد ولی اگر آن تضاد برطرف نشود آن حدیث را دور بیندازید زیرا آن مال حضرت پیامبر صلی الله علیه و سلم نیست. البته اگر حدیثی ضعیف باشد و با قرآن مطابقت داشته باشد آن حدیث را بپذیرید چون قرآن مصدّق آن است. و اگر حدیثی مبتنی بر پیشگویی است اما در نظر محدّثین آن ضعیف شمرده می­شود ولی اگر آن پیشگویی در زندگیتان یا قبل از شما تحقق یافته است، آن حدیث را درست و راست بدانید و اینچنین محدثین و راویان را مخطی و دروغگو بپندارید که این حدیث را ضعیف و موضوع قرار داده­اند. صدها اینچنین احادیث داریم که دارای پیشگویی است و محدثین، بیشتر آنها را مجروح یا موضوع یا ضعیف قرار داده­اند اما اگر یکی از پیشگویی­های حدیثی محقق شود و شما بگویید که چون این حدیث ضعیف است یا یکی از راویانش متدین نبوده لذا آن را قبول نداریم، این امر دال بر بی­ایمانی شماست چرا که دارید حدیثی را رد می­کنید که خداوند متعال صحیح بودنش را آشکار نموده است. کمی بیندیشید اگر هزار حدیث اینچنین باشد و پیشگویی­های آنها به وقوع بپیوندد اما محدثین آنها را احادیث ضعیف قرار داده باشند، آنگاه آیا می­توانید با ضعیف قرار دادن این قبیل احادیث هزار نشانة حقانیت اسلام را ازبین ببرید؟ اگر این کار را کنید، در این صورت شما دشمن اسلام تلقی خواهید شد در حالی که خداوند متعال می­فرماید: فَلَا يُظْهِرُ عَلَىٰ غَيْبِهِ أَحَدًا إِلَّا مَنِ ارْتَضَىٰ مِن رَّسُولٍ [جن: ۲۷، ۲۸] بنابراین، پیشگویی حقیقی را به جز به پیامبر حقیقی به هیچ کسی دیگر نمی­توان نسبت داد. پس آیا در اینچنین مواقع، گفتن این حرف که محدثی به اشتباه این حدیث را ضعیف خوانده درست­تر است یا گفتن این مناسب­تر است که خداوند به اشتباه این حدیث دروغین را به واقعیت تبدیل کرده است؟ و اگر حدیثی در درجة ضعیفی هم باشد اما برخلاف قرآن و سنت و احادیثی که مطابق با قرآن است، نباشد، به آن عمل کنید. به احادیث باید بسیار محتاطانه عمل کرد چرا که بسیاری از آنها موضوع و خودساخته نیز هستند و موجب ایجاد فتنه در اسلام گشته­اند. هر فرقه­ای نزد خود احادیثی مطابق با عقایدش دارد تا این حد که در ارتباط با نماز هم که فریضة قطعی و متواتر است، به سبب اختلاف احادیث، اختلافات زیادی به وجود آمده است. کسی آمین را با صدای بلند می­گوید و کسی زیرلب می­خواند، کسی پشت سر امام سورة فاتحه می­خواند و دیگری آن را موجب اشکال در نماز می­داند. کسی دست به سینه می­بندد و کسی بر ناف و دلیل اصلی اختلافات، احادیث­اند. كُلُّ حِزْبٍ بِمَا لَدَيْهِمْ فَرِحُونَ[1] وگرنه سنت، فقط یک روش را گفته بود اما سپس دخالت روایات این روش را تغییر داد. همین­طور برداشت اشتباه از احادیث بسیاری از مردم را نابود کرد. شیعیان نیز از همین راه هلاک شدند. آنان اگر قرآن را داور خود قرار می­دادند، تنها یک سوره، سوره نور به تنهایی می­توانست به آنها نور ببخشد اما احادیث آنها را هلاک کردند. همین­طور در زمان حضرت مسیح، آن یهود که اهل حدیث خوانده می‌شدند، هلاک گشتند. مدتی بود که آنها تورات را کنار گذاشته بودند و چنانکه در گذشته این عقیده داشتند که حدیث بر طالمود قاضی و داور است، تا به امروز نیز این عقیده را دارند. نزدشان بسیاری از احادیث مبنی بر این وجود داشت که تا زمانی که ایلیا با جسم عنصری­اش نازل نشود مسیح موعود نخواهد آمد. این احادیث به شدت موجب لغزششان گشت و مردم با تکیه به آنها نتوانستند این تفسیر و تشریح حضرت مسیح را قبول کنند که منظور از الیاس، یوحنا یعنی یحیی نبی است و وی با خلق و خوی الیاس آمده است و ظلّ و سایة اوست. پس تمام لغزش یهود به سبب احادیث بود که سرانجام منجر به بی­ایمانی­شان شد. این نیز ممکن بود که آن مردم در معنی کردن احادیث هم اشتباه بکنند یا در احادیث، بعضی کلمات انسانی هم راه یافته باشند. خلاصه، شاید مسلمانان از این واقعه خبر نداشته باشند که از یهود، اهل حدیث منکر حضرت‌ مسیح بودند. اینان علیه حضرت مسیح آشوب و غوغا به پا کردند و فتوای کفر نوشتند و ایشان را کافر قرار دادند و گفتند که این شخص کتاب­های خدا را قبول ندارد؛ خداوند خبر بازگشت مجدّدِ الیاس را داده است و این شخص تاویل­هایی برای این پیشگویی می­آورد و بدون هیچ قرینه صارفه­ای این اخبار را به سمتی دیگر می­کشد و می­برد.

آنها بر حضرت مسیح نه تنها کافر بلکه فاسق و ملحد نیز نام نهادند و گفتند اگر این شخص صادق است، پس دین موسوی باطل است. آن دوران، برای یهود زمان فیج اعوج بود و احادیث دروغین باعث فریبشان گشت. خلاصه، به هنگام خواندن احادیث باید این نکته را در نظر داشته باشیم که در گذشته قومی با قاضی قرار دادن احادیث بر تورات به این حال دچار شدند که پیامبری صادق را کافر و دجال خواندند و منکر او شدند.‘‘(کشتی نوح ص ۹۷ الی ۱۰۴)

[1] مومنون: ۵۴ [هر گروهی به آنچه که نزد خود دارند، خشنود و خوشحالند. مترجم]