ماهیت شیطان و مفهوم جریان داشتنش در خون و رگهای انسان و حقیقت به بند کشیده شدن آن در رمضان
نه تنها مسلمانان بلکه همه انسانها در درون خویش دو نوع صدا دارند. یکی ما را به ارتکاب بدی تحریک میکند و دیگری از ارتکاب بدی باز میدارد؛ و این دو صدا در همه انسانها به طور مشترک وجود دارد. صدایی که ما را به سمت بدی سوق میدهد، «نفس امّاره» نامیده میشود. بنابراین، زمانی که حضرت رسول اکرم صلی الله علیه و آله و سلم از شیطان و جریان داشتنش در خون و رگهای انسان صحبت کردند منظورشان این بود که در درون ما صداهایی است که به سمت بدی فرا میخواند و صداهایی است که ما را از ارتکاب بدیها بازمیدارد و یا مانع میشود که به صداهای شیطانی گوش بسپاریم. این یکی از معانی شیطان است که ایشان برایمان توضیح دادند.
صدای دوم که به ما هشدار میدهد که مبادا شکار صدای بد شویم، نفس لوّامه نام دارد و اینها اصطلاحات قرآن کریم است و تمام احادیث حضرت پیامبر اکرم صلی لله علیه و سلم را در پرتو فرامین قرآن کریم باید درک کرد.
آنچه در حدیث آمده است که شیطان در ماه رمضان به زنجیر کشیده میشود، این سخن فقط به مسلمانان و مومنانی اطلاق میشود که ماه رمضان را مشاهده میکنند زیرا ماه رمضان تنها برای کسانی فرامیرسد که فرامین مربوط به رمضان را بجا میآورند؛ این ماه برای کسانی نمیآید که اصلاً هیچ توجهی به آن ندارند. بنابراین، این حدیث را با اطلاق آن به زندگی مسلمانان در اثنای رمضان باید درک کرد. و این هم یک توقع و انتظار است. بسیاری از مسلمانان [در این ماه هم] ارتکاب گناه را ادامه میدهند، یعنی زندگی سرشار از گناهی دارند و رمضان هیچ پیامی برایشان نمیآورد. حال معنای آن این نیست که حضرت پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله و سلم درست نگفتند بلکه معنای آن این است که آنان با اعمال خود ثابت کردهاند که پیروان واقعی اسلام نیستند و یا شیطانشان به طور حتم به بند کشیده نشده است. بنابراین، به بند کشیده شدن شیطان برای تمام مسلمانانِ حقیقی قطعاً اتفاق میافتد. کسی که شیطانش به بند کشیده نمیشود وی از آن دایرهی اسلام خارج میشود که در آنجا این حدیث حضرت محمد صلی الله علیه و سلم اطلاق مییابد.
زمانی که فرد خود را تسلیم خدا میکند و در رمضان به انجام عبادات میپردازد و تصمیم میگیرد که دیگر به ندای شیطان گوش نسپارد آنگاه خداوند هم شیطان را برای او به بند میکشاند؛ در غیر این صورت ما خودمان نمیتوانیم شیطان را به بند بکشیم. [برگرفته از برنامه لقا مع العرب مورخ ۳۰ اکتبر ۱۹۹۴ ]
حقیقت شیطان
شیطان آن است که در خون ما جریان مییابد. حال، رمضان دورهای است که در آن تمام مسلمانان مومن، شبهایشان را در حمد و ستایش و یاد الهی و خواندن نماز تهجد و تلاوت قرآن کریم و غیره سپری میکنند. و در این ایام انسان به سبب قوانین رمضان پایبند است که از آن چیزهایی نیز دوری کند که در ایام معمولی ممنوع نیست. بنابراین، این شیطان در وجود انسانی است که به بند کشیده میشود. مسلمان اجازهی انجام هر کاری را ندارد، باید مواظب باشد چطور صحبت کند و چگونه در شرایط شادی و خشم و غیره عکسالعمل نشان دهد. پس در تمام شرایط وی پایبند به فرامین قرآن کریم است و این پایبندی است که بهواسطهاش شیطان به بند کشیده میشود. انسان نمیتواند صدایش را بلند کند چون صداهای محکمتری جلوی او میآیند که تو در ماه رمضان قرار داری، هرگز نباید به تندی و شدت پاسخ دهی حتی به آن دشنامهایی هم که به تو داده شود هرگز نباید به تندی پاسخ دهی. تو باید خویشتنداری پیشه کنی و کارهای خاصی را انجام دهی. به چیزهای اطرافت به چشم طمع نگاه نکنی و برخلاف فرامین قرآن کریم کاری نکنی و غیره. پس، رمضان ماهی است که در آن به انسان احساس مقید و دربند بودن دست میدهد و همه این احساس را دارند و وقتی که روزه افطار میشود طوری احساس میشود که گویی انسان از زندان آزاد شده است پس این شیطان در وجودش است که در بند کشیده میشود. اگر شیطانی نبود در آن صورت احساس در بند بودن هم به او دست نمیداد و شیطانش قطعاً مرده میبود؛ اما همه شیطانی دارند اعم از اینکه کوچک باشد یا بزرگ. [برگرفته از برنامه لقا مع العرب مورخ ۳۰ اکتبر ۱۹۹۴ ]
